Ostatnie wątki

Statystyki
  • Postów na forum:215.514
  • Wątków na forum:12.808
  • Użytkownicy:1.938
  • Najnowszy użytkownik:Kahina


Napisane przez: Krystyna
4 godzin(y) temu
Forum: Litoterapia
- Brak odpowiedzi

Pegmatite
Pegmatite to Skała Magmowa o bardzo grubej teksturze, z dużymi, splecionymi kryształami, zazwyczaj o średnicy powyżej 1 cm (0,4 cala), a czasami powyżej 1 metra (3 stopy). Większość Pegmatite składa się z Kwarcu, Skalenia i Miki, o składzie Krzemionkowym podobnym do Granitu
Znane są jednak rzadsze Pegmatyty o składzie pośrednim i maficzne .

Wiele z największych kryształów świata znajduje się w Pegmatite
Należą do nich kryształy Microcline, Quartz, Mica, Spodumene, Beryl, and Tourmaline
Niektóre pojedyncze kryształy osiągają długość ponad 10 m (33 stóp)

Uważa się, że większość Pegmatite powstaje z ostatniej frakcji płynu z dużego, krystalizującego ciała magmowego
Ten pozostały płyn jest wysoce wzbogacony w substancje lotne i pierwiastki śladowe, a jego bardzo niska lepkość pozwala składnikom na szybką migrację i dołączenie do istniejącego kryształu, zamiast łączenia się w nowe kryształy. 
Pozwala to na powstanie kilku bardzo dużych kryształów. 
Podczas gdy większość Pegmatite ma prosty skład minerałów powszechnych w zwykłych Skałach Magmowych, kilka Pegmatite ma złożony skład, z licznymi nietypowymi minerałami rzadkich pierwiastków. 
Te złożone pegmatyty są wydobywane w celu pozyskania Litu, Berylu, Boru, Fluoru, Cyny, Tantalu, Niobu, pierwiastków ziem rzadkich, Uranu i innych cennych surowców.

Etymologia
Słowo Pegmatite pochodzi z greckiego homeryckiego słowa πήγνυμι ( pēgnymi ), które oznacza „łączyć”, odnosząc się do splecionych kryształów Kwarcu i Skalenia tworzących strukturę znaną jako Granit Graficzny
Termin ten został użyty po raz pierwszy przez René Justa Haüya w 1822 roku jako synonim Granitu Graficznego 
Wilhelm Karl Ritter von Haidinger po raz pierwszy użył tego terminu w obecnym znaczeniu w 1845 roku

Opis ogólny
Pegmatyty to wyjątkowo gruboziarniste Skały Magmowe składające się z połączonych ze sobą kryształów, przy czym pojedyncze kryształy mają zwykle ponad 1 centymetr (0,4 cala) wielkości, a czasami przekraczają 1 metr (3 stopy)
Większość Pegmatytów ma skład podobny do Granitu, dlatego ich najpowszechniejszymi minerałami są Kwarc, Skaleń i Mika 
Znane są jednak inne składy Pegmatytów, w tym składy podobne do Sjenitu Nefelinowego lub Gabra 
Termin Pegmatyt jest zatem wyłącznie opisem teksturalnym 
Geolodzy zazwyczaj poprzedzają termin opisem składu, tak że Pegmatite Granitic to Pegmatyt o składzie Granite, a Nepheline Syenite Pegmatite to Pegmatite o składzie Syenite Nepheline
Jednak Brytyjska Służba Geologiczna (BGS) odradza takie stosowanie, preferując terminy takie jak Biotite-Quartz-Feldspar Pegmatite w odniesieniu do Pegmatite o typowym składzie Granitowym, w którym dominuje Skaleń z mniejszą ilością Kwarcu i Biotytu. 
Zgodnie z terminologią BGS Skała Pegmatytowa (na przykład Gabro Pegmatytowe ) to Skała gruboziarnista zawierająca fragmenty skały o znacznie grubszym ziarnie, o zasadniczo tym samym składzie.

Pojedyncze kryształy w Pegmatytach mogą być ogromnej wielkości.
Prawdopodobnie największe kryształy, jakie kiedykolwiek znaleziono, to kryształy Skalenia w Pegmatytach z Karelii o masie tysięcy ton. 
Znaleziono kryształy Kwarcu o masie mierzonej w tysiącach funtów i Miki o szerokości ponad 10 metrów (33 stóp) i grubości 4 metrów (13 stóp)
Kryształy Spodumenu o długości ponad 12 metrów (40 stóp) znaleziono w Black Hills w Dakocie Południowej, a kryształy Berylu o długości 8,2 metra (27 stóp) i średnicy 1,8 metra (6 stóp) znaleziono w Albany w stanie Maine
Największy kryształ Berylu, jaki kiedykolwiek znaleziono, pochodził z Malakialiny na Madagaskarze, ważył około 380 ton, miał długość 18 m (59 stóp) i przekrój 3,5 m

Ciała Pegmatytów są zazwyczaj niewielkich rozmiarów w porównaniu z typowymi ciałami skalnymi Intruzji 
Rozmiary ciał pegmatytów wahają się od jednego do kilkuset metrów. 
W porównaniu z typowymi Skałami Magmowymi są one raczej niejednorodne i mogą wykazywać strefy z różnymi zespołami minerałów. 
Rozmiar kryształów i zespoły minerałów są zazwyczaj zorientowane równolegle do skały ściennej, a nawet koncentrycznie w przypadku soczewek pegmatytów.

Klasyfikacja
Współczesne schematy klasyfikacji Pegmatytów są silnie inspirowane klasyfikacją strefową Skał Granitowych opublikowaną przez Buddingtona (1959) oraz klasyfikacją Ginsburga i Rodionowa (1960) oraz Ginsburga i in. (1979), które kategoryzowały Pegmatyty według głębokości osadzania oraz związku z Metamorfizmem i Plutonami Granitowymi. 
Rewizja tego schematu klasyfikacji Cerny'ego (1991) jest szeroko stosowana. 
Klasyfikacja Pegmatytów Cerny'ego (1991), będąca połączeniem głębokości osadzania, stopnia metamorfizmu i zawartości pierwiastków śladowych, dostarczyła istotnych informacji na temat pochodzenia stopów Pegmatytowych i ich względnego stopnia frakcjonowania

Pegmatyty Granitowe są powszechnie klasyfikowane w trzech hierarchiach (klasa – rodzina – typ – podtyp) w zależności od ich cech mineralogiczno-geochemicznych i głębokości zalegania, zgodnie z Cernym (1991). 
Klasy to Abysal, Muskowit, pierwiastek rzadki i Miarolit. 
Klasa pierwiastków rzadkich jest podzielona na podstawie składu na rodziny LCT i NYF: LCT dla wzbogacenia w Lit, Cez i Tantal oraz NYF dla wzbogacenia w Niob, Itr i Fluor. Większość autorów klasyfikuje Pegmatyty według typów i podtypów LCT i NYF. 
Innym ważnym wkładem klasyfikacji jest komponent petrogenetyczny, który pokazuje powiązanie Pegmatytów LCT z Plutonami głównie Orogenicznymi, a Pegmatytów NYF z Plutonami głównie Anorogenicznymi

Podjęto kilka prób stworzenia nowej klasyfikacji Pegmatytów, mniej zależnej od mineralogii, a lepiej odzwierciedlającej ich środowisko geologiczne. 
Jedną z nich jest klasyfikacja Pegmatytów Wise’a (2022), która koncentruje się głównie na źródle Magmy, z której krystalizuje Pegmatyt

Petrologia
Pegmatyty powstają w warunkach, w których tempo tworzenia nowych zarodków krystalicznych jest znacznie wolniejsze niż tempo wzrostu kryształów
Preferowane są duże kryształy. 
W normalnych Skałach Magmowych gruba tekstura jest wynikiem powolnego chłodzenia głęboko pod ziemią.
Nie jest jasne, czy Pegmatyt powstaje przez powolne, czy szybkie chłodzenie.
W niektórych badaniach odnotowano, że kryształy w warunkach Pegmatytowych rosną w tempie od 1 m do 10 m dziennie
Pegmatyty są ostatnią częścią ciała Magmowego, która krystalizuje.
Ta końcowa frakcja płynu jest wzbogacona w pierwiastki lotne i śladowe.
Pozostała Magma ulega rozdzieleniu faz na fazę stopioną i fazę płynu wodnego nasyconą Krzemionką, alkaliami i innymi pierwiastkami.
Do takiego rozdzielenia faz wymagane jest utworzenie się wilgotnej magmy, wystarczająco bogatej w wodę, aby nasycić ją, zanim ponad dwie trzecie magmy ulegnie skrystalizowaniu. 
W przeciwnym razie trudno wyjaśnić rozdzielenie fazy płynnej. 
Granit wymaga zawartości wody na poziomie 4 % wag. przy ciśnieniu 0,5  GPa (72 500  psi ), ale tylko 1,5% wag. przy ciśnieniu 0,1 GPa (14 500 psi), aby nastąpiło rozdzielenie faz

Substancje lotne (głównie Woda, Borany, Fluorki, Chlorki i Fosforany) są skoncentrowane w fazie wodnej, co znacznie obniża jej lepkość.
Krzemionka w fazie wodnej jest całkowicie Zdepolimeryzowana, występując niemal wyłącznie jako Ortokrzemian, przy czym wszystkie Mostki Tlenowe między Jonami Krzemu są zerwane. 
Niska lepkość sprzyja szybkiej dyfuzji przez ciecz, umożliwiając wzrost dużych kryształów

Gdy ten wodny płyn jest wstrzykiwany do otaczającej skały, minerały krystalizują od zewnątrz do wewnątrz, tworząc Strefowy Pegmatyt, w którym różne minerały dominują w koncentrycznych strefach.
Typowa sekwencja osadzania zaczyna się od Mikroklinu i Kwarcu, z niewielkim Schorlem i Granatem 
Następnie następuje osadzanie Albitu, Lepidolitu, Turmalinu Szlachetnego, Berylu, Spodumenu, Amblygonitu, Topazu , Apatytu i Fluorytu, które mogą częściowo zastąpić niektóre minerały we wcześniejszej strefie. 
Centrum pegmatytu może mieć jamy wyłożone spektakularnymi kryształami kamieni szlachetnych.

Niektóre Pegmatyty charakteryzują się bardziej złożonym podziałem strefowym. 
W Pegmatycie Harding w górach Picuris w północnym Nowym Meksyku w USA wyróżnia się pięć odrębnych stref 
Są to: 
*Biała, graniczna warstwa drobnoziarnistego Kwarcowo-Albitowego Pegmatytu Muskowitu .
*Ciągła warstwa bardzo grubego Kwarcu, Albitu i Muskowitu. 
W tej strefie znajduje się również Mikroklin oraz liczne Apatytu, Berylu i Tantalitu 
Beryl jest sporadycznie bardzo gruby i liczny.
*Ciągła warstwa masywnego Kwarcu.
Strefa ta jest również bogata w Muskowit, Mikroklin i Cleavelandyt .
*Spektakularna strefa Kwarcu i Listewkowo-Podumenu. 
Spodumen występuje w postaci kryształów o kształcie ostrza, niekiedy o ogromnych rozmiarach, przeważnie zorientowanych chaotycznie, ale niekiedy ułożonych w strukturę grzebieniową. 
Minerałami akcesoryjnymi są Beryl, Apatyt, Mikroklin oraz minerały Tantalowo-Niobowe, szczególnie w dolnej części tej strefy. 
Występuje pewne pseudomorficzne zastąpienie Spodumenu Muskowitem Różowym, a Kwarcu Cleavelandytem.
Rdzeń Pegmatytu, znany jako „Skała Plamista”, składa się ze stosunkowo drobnoziarnistego Spodumenu, Mikroklinu i Kwarcu, z towarzyszącym mu drobniejszym Albitem, Muskowitem Litonośnym, Lepidolitem, Mikrolitem i Tantalitem. 
Znaczna część Spodumenu i Mikroklinu uległa znacznej korozji i została zastąpiona drobnoziarnistymi Mikami.
Duże kryształy tworzą zarodki na obrzeżach Pegmatytów, powiększając się w miarę wzrostu do wewnątrz. 
Należą do nich bardzo duże, stożkowe kryształy Skalenia Alkalicznego. 
Powszechnie występują Aplity 
Mogą one przecinać Pegmatyt, ale tworzą również strefy lub nieregularne plamy wokół grubszego materiału. 
Aplity często są warstwowe, wykazując ślady deformacji.
Ksenolity można znaleźć w ciele Pegmatytu, ale ich pierwotna zawartość mineralna została zastąpiona Kwarcem i Skaleniem Alkalicznym, przez co trudno je odróżnić od otaczającego Pegmatytu. 
Pegmatyt często zastępuje również część otaczającej skały. 

Ponieważ Pegmatyty prawdopodobnie krystalizują z fazy zdominowanej przez ciecz, a nie z fazy stopionej, rozciągają się one na granicy między hydrotermalnymi złożami mineralnymi a intruzjami magmowymi 
Chociaż istnieje szeroka zgoda co do podstawowych mechanizmów ich powstawania, szczegóły powstawania Pegmatytów pozostają enigmatyczne. 
Pegmatyty mają cechy niezgodne z innymi intruzjami magmowymi. 
Nie są porfirowe i nie wykazują schłodzonego marginesu 
Wręcz przeciwnie, największe kryształy często znajdują się na marginesach ciała Pegmatytu. 
Podczas gdy Aplity są czasami znajdowane na marginesach, równie prawdopodobne jest, że występują wewnątrz ciała Pegmatytu. 
Kryształy nigdy nie są wyrównane w sposób wskazujący na przepływ, ale są prostopadłe do ścian. 
Sugeruje to powstawanie w środowisku statycznym. 
Niektóre Pegmatyty przybierają formę izolowanych strąków, bez widocznego przewodu zasilającego. 
W rezultacie, czasami sugerowano metamorficzne lub metasomatyczne pochodzenie Pegmatytów. 
Pegmatyt Metamorficzny powstaje w wyniku usunięcia substancji lotnych ze Skał Metamorficznych, zwłaszcza Gnejsu Felsowego, w celu uwolnienia odpowiednich składników i wody w odpowiedniej temperaturze. 
Pegmatyt metasomatyczny powstaje w wyniku hydrotermalnej cyrkulacji gorących płynów alteracyjnych w masie skalnej, ze zmianami składu chemicznego i tekstury. Metasomatyczność nie jest obecnie preferowanym mechanizmem powstawania Pegmatytów i prawdopodobnie zarówno Metamorfizm, jak i Magmatyzm przyczyniają się do warunków niezbędnych do powstania Pegmatytów.

Mineralogia
Granit Pegmatytowy z różowymi kryształami Skalenia Potasowego, otaczający drobniej ziarnistą enklawę wypełnioną kumulatami  Rock Creek Canyon, wschodnia Sierra Nevada , Kalifornia
Większość Pegmatytów ma prosty skład, często składając się wyłącznie z minerałów powszechnie występujących w granicie, takich jak Skaleń, Mika i Kwarc. 
Skalenie i Kwarc często wykazują graficzną teksturę 
Rzadko pegmatyty są wyjątkowo wzbogacone w niekompatybilne pierwiastki, takie jak Lit, Cez, Beryl, Cyna, Niob, Cyrkon, Uran, Tor, Bor, Fosfor i Fluor. 
Te złożone Pegmatyty zawierają niezwykłe minerały tych pierwiastków, takie jak Beryl, Spodumen, Lepidolit, Amblygonit, Topaz, Apatyt, Fluoryt, Turmalin, Tripylit, Kolumbit , Monacyt i Molibdenit 
Niektóre z nich mogą być ważnymi minerałami rudnymi
Niektóre kamienie szlachetne , takie jak Szmaragd, występują niemal wyłącznie w Pegmatytach.

Pegmatyty Syenitu Nefelinowego zawierają zazwyczaj Cyrkon, Tytan i pierwiastki ziem rzadkich
Pegmatyty Gabro zbudowane są zazwyczaj z wyjątkowo grubych, splecionych ze sobą Piroksenów i Plagioklazów

Geochemia
Turmalin Elbaitowy (oliwkowozielony) i Mika Lepidolitowa (fioletowa) z Pegmatytu wzbogaconego Litem w Brazylii
Pegmatyty są wzbogacone w lotne i niekompatybilne pierwiastki , co jest zgodne z ich prawdopodobnym pochodzeniem jako końcowej frakcji stopionej krystalizującej bryły magmy. 
Jednakże uzyskanie reprezentatywnego składu Pegmatytu jest trudne ze względu na duży rozmiar kryształów minerałów składowych. 
Dlatego Pegmatyt często charakteryzuje się poprzez pobieranie próbek poszczególnych minerałów tworzących Pegmatyt, a porównania przeprowadza się na podstawie składu chemicznego minerałów. 
Częstym błędem jest założenie, że strefa ściany jest schłodzonym marginesem, którego skład jest reprezentatywny dla pierwotnego stopu

Pegmatyty pochodzące z Batolitów można podzielić na 
*Rodzinę pegmatytów NYF, charakteryzujących się stopniowym wzbogacaniem w Niob, Itr i fluor, a także wzbogacaniem w Beryl, pierwiastki ziem rzadkich, Skand , Tytan, Cyrkon, Tor i Uran; 
*oraz rodzinę Pegmatytów LCT, charakteryzujących się stopniowym gromadzeniem Litu, Cezu i Tantalu, a także wzbogacaniem w Rubid, Beryl, Cynę, Bar, Fosfor i Fluor

*Pegmatyty NYF prawdopodobnie frakcjonowały się od Granitów typu A do I o stosunkowo niskiej zawartości Glinu (Granity Podglinowe do Metaloaminowych). 
Granity te powstały ze zubożałej skorupy ziemskiej lub skał płaszcza. 
*Pegmatyty LCT najprawdopodobniej powstały z Granitów typu S lub ewentualnie Granitów typu I o wyższej zawartości Glinu (Granity Nadglinowe)
*Znane są Pegmatyty Pośrednie (pegmatyty NYF + LCT), które mogły powstać w wyniku zanieczyszczenia początkowo Magmowego ciała NYF stopioną, niewyczerpaną Skałą Suprakrustalną

Znaczenie gospodarcze
Wykresy punktowe zawartości i tonażu Litu dla wybranych złóż światowych, stan na 2017 r.
Pegmatyty często zawierają rzadkie pierwiastki i kamienie szlachetne
Przykładami są Akwamaryn, Turmalin, Topaz, Fluoryt, Apatyt i Korund , często wraz z minerałami Cyny, pierwiastkami ziem rzadkich i Wolframem 
Pegmatyty wydobywano zarówno ze względu na Kwarc, jak i Skalenie. 
W przypadku wydobycia kwarcu szczególne zainteresowanie budzą Pegmatyty z centralnymi masami Kwarcu

Pegmatyty są głównym źródłem Litu w postaci Spodumenu, Litofilitu lub zwykle Lepidolitu
Głównym źródłem Cezu jest Pollucyt , minerał pochodzący z Pegmatytu Strefowego. 
Większość Berylu na świecie pochodzi z Berylu o jakości Niekamienistej zawartego w Pegmatycie.
Tantal, Niob i pierwiastki ziem rzadkich pochodzą z kilku Pegmatytów na świecie, takich jak Pegmatyt Greenbushes, pas Kibara w Rwandzie i Demokratycznej Republice Konga, kopalnia Kenticha w Etiopii, prowincja Alto Ligonha w Mozambiku i kopalnia Mibra (Volta) w Minas Gerais w Brazylii

Występowanie
W obrębie głównych kratonów oraz pasów metamorficznych facji greenschistowej na całym świecie występują znaczące skupiska Pegmatytów 
Jednakże miejsca występowania Pegmatytów są dobrze udokumentowane jedynie w przypadku wykrycia mineralizacji ekonomicznej.

Pegmatyty występują w postaci nieregularnych żył, Silli lub Żył i najczęściej występują na obrzeżach Batolitów (dużych mas Intruzji Magmowych)
Większość z nich jest blisko spokrewniona przestrzennie i genetycznie z dużymi Intruzjami. 
Mogą one przybierać formę żył lub żył w samej Intruzji, ale częściej sięgają do otaczającej skały, zwłaszcza powyżej intruzji

Niektóre pegmatyty otoczone Skałami Metamorficznymi nie mają wyraźnego połączenia z większą Intruzją. 
W Pegmatytach w Skałach Metamorficznych o niskiej zawartości minerałów dominują Kwarc i Minerały Węglanowe 
W pegmatytach w skałach metamorficznych o wyższej zawartości minerałów dominują skalenie alkaliczne 

Pegmatyty Gabro występują zazwyczaj w postaci soczewek wewnątrz brył Gabro lub Diabazu
Pegmatyty Syenitowe Nefelinowe powszechnie występują w alkalicznych kompleksach Magmowych. 
https://en.wikipedia.org/wiki/Pegmatite
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%...0%B8%D1%82

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
10-04-2026, 11:46
Forum: Litoterapia
- Odpowiedzi (3)

   
Sanidine
Sanidine jest uważana za odmianę wysokotemperaturową lub polimorf Skalenia Potasowego (skalenia K), blisko spokrewnionego z Orthoclase, ale technicznie rzecz biorąc nie jest to rodzaj Orthoclase
Mają ten sam wzór chemiczny, ale mają różne uporządkowanie strukturalne ze względu na temperatury formowania.

Kluczowe różnice między Sanidine a Orthoclase:
*Temperatura powstawania: 
Sanidine powstaje w wysokich temperaturach w szybko chłodzonych skałach wulkanicznych (np. Obsydianie, Ryolicie), podczas gdy Orthoclase powstaje w niższych temperaturach w skałach plutonicznych (np. Granicie).
*Struktura krystaliczna: 
Oba kryształy są jednoskośne, jednak Sanidine ma strukturę całkowicie nieuporządkowaną, podczas gdy Orthoclase jest częściowo uporządkowany.
*Pokrewieństwo: 
Są to polimorfy z szeregu Skaleni Alkalicznych. 
Choć czasami mylone lub grupowane razem jako Skalenie Potasowe, stanowią odrębne gatunki minerałów.
Wygląd: 
*Sanidine jest często bezbarwna i przezroczysta, natomiast Orthoclase jest zazwyczaj biały, szary lub w kolorze cielistym.
https://www.google.com/search?q=Is+Sanid...nt=gws-wiz

Sanidine jest polimorfem Orthoclase, co oznacza, że jest minerałem o tym samym składzie chemicznym, ale innej strukturze krystalicznej.
Sanidine to wysokotemperaturowa forma Orthoclase, powstająca w wyniku szybkiego chłodzenia w środowisku wulkanicznym.
https://yandex.ru/search/?text=Is+Sanidi...&lr=104868

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
08-04-2026, 15:40
Forum: Litoterapia
- Odpowiedzi (16)

   
Lokalizacja Orpimentu : Kopalnia Twin Creeks, dystrykt Potosi, hrabstwo Humboldt, Nevada, USA ( lokalizacja na mindat.org ). Wymiary: 3,3 x 2,1 x 2,1 cm. 
Niewielka miniatura z obecnie słynnego znaleziska Orpimentu w Nevadzie, które wyznaczyło nowy standard jakości dla tego gatunku. 
Ten okaz charakteryzuje się wydłużonym, półprzezroczystym, doskonale uformowanym i zakończonym kryształem, który wystaje jako centralny element, otoczony mniejszymi kryształami.
Orpiment 
Znany również jako Żółta Blenda Arsenowa, to minerał Siarczku Arsenu o głębokim, pomarańczowo-żółtym kolorze
Występuje w fumarolach wulkanicznych, żyłach hydrotermalnych o niskiej temperaturze i gorących źródłach, a może powstawać w wyniku sublimacji .
Orpiment wziął swoją nazwę od łacińskiego słowa auripigmentum ( aurum, „złoto” + pigmentum , „ pigment ”), ze względu na swój głęboko żółty kolor. 
Orpiment był niegdyś szeroko stosowany w sztuce, medycynie i innych zastosowaniach. 
Ze względu na toksyczność i niestabilność, jego użycie spadło.

Etymologia
Łacińskie określenie Auripigmentum ( aurum , „złoto” + pigmentum , „ pigment ”) odnosiło się zarówno do jego głęboko żółtego koloru, jak i do historycznego przekonania o zawartości złota. 
Terminu tego używał Pliniusz w I wieku n.e/
Greckie słowo „Orpiment” to Arsenikon, pochodzące od greckiego słowa arsenikos, oznaczającego „męski”, z przekonania, że metale mają różną płeć. 
Tego greckiego terminu używał Teofrast w IV wieku p.n.e
Chińska nazwa Orpimentu to Ci-Huang (w języku pinyin), co oznacza „żółty żeński”
Perskie słowo oznaczające Orpiment to zarnikh , pochodzące od słowa „ zar” , które po persku oznacza złoto. [ potrzebne źródło ]

Właściwości fizyczne i optyczne
Orpiment to pospolity, jednoskośny minerał Siarczku Arsenu. 
Jego twardość w skali Mohsa wynosi od 1,5 do 2, a gęstość 3,49. 
Topi się w temperaturze od 300°C (570°F) do 325°C (620°F). 
Optycznie jest dwuosiowy (−) ze współczynnikami załamania światła a = 2,4, b = 2,81 i g = 3,02.

Cechy wizualne
Orpiment to rodzaj kryształu o barwie cytrynowożółtej, złocistej lub brązowożółtej, powszechnie występującego w postaci foliowanych agregatów kolumnowych lub włóknistych, może być także groniasty lub nerkowaty, ziarnisty lub pylisty, a rzadko w postaci kryształów pryzmatycznych
Kolor Orpiment stosowanego jako pigment jest często określany jako cytrynowożółty lub kanarkowożółty , a czasami jako złocistożółty lub brązowożółty.
W systemie barw Munsella „Orpiment” oznaczany jest jako „jaskrawożółty”, notacja Munsella 4,4Y 8,7 / 8,9.

Orpiment i Realgar
Orpiment i Realgar to blisko spokrewnione minerały, często zaliczane do tej samej grupy. 
Oba są Siarczkami Arsenu i należą do jednoskośnego układu krystalicznego
Występują w tych samych złożach i mogą powstawać w tych samych środowiskach geologicznych. 
W rezultacie Orpiment i Realgar mają podobne właściwości fizyczne i historię użytkowania przez ludzi.

W języku chińskim Orpiment i Realgar noszą nazwy Ci-Huang i Xiong-Huang, co oznacza odpowiednio „żeński żółty” i „męski żółty”. 
Ich nazwy symbolizują ich bliskie, naturalne powiązanie, zarówno fizyczne pod względem występowania i właściwości, jak i kulturowe w chińskiej tradycji.

Orpiment i Realgar można odróżnić po ich odmiennych cechach wizualnych. 
Podczas gdy Orpiment ma zazwyczaj żywy, złocistożółty kolor, Realgar, przeciwnie, ma zazwyczaj pomarańczowy lub czerwonawy odcień. 

Trwałość i konserwacja
Żółty Orpiment (As 2 S 3 ) ulega degradacji do Tlenków Arsenu
Ze względu na rozpuszczalność w wodzie, tlenki Arsenu łatwo migrują do otaczającego środowiska. 
W pracach malarskich z użyciem Orpimentu, migrujące, zdegradowane Tlenki Arsenu są często wykrywalne w całym wielowarstwowym systemie farb. 
Ta powszechna migracja Arsenu ma konsekwencje dla konserwacji Orpimentu jako Pigmentu w dziełach sztuki
Orpiment jest również wrażliwy na działanie światła i z czasem rozpada się do kruchego, białego Trójtlenku Arsenu 
Podobnie, na starożytnym papierze manuskryptowym pokrytym Orpimentem w Nepalu, Orpiment używany do odstraszania owadów często z czasem bielał

Ze względu na rozpuszczalność i niestabilność Orpimentu jako Pigmentu, zapobieganie jego degradacji może być priorytetem w konserwacji dzieł sztuki. 
Prawidłowe metody konserwacji powinny minimalizować ekspozycję na silne światło. 
Metody te powinny kłaść nacisk na kontrolę wilgotności i unikać stosowania środków czyszczących na bazie wody

Używany przez artystów
Orpiment był historycznie używany w dziełach sztuki w wielu miejscach na półkuli wschodniej
Był jednym z niewielu przejrzystych, jasnożółtych pigmentów dostępnych artystom aż do XIX wieku.
Historyczne i regionalne zastosowanie Orpimentu
W Egipcie grudki pigmentu orpimentu znaleziono w grobowcu z XIV wieku p.n.e.
Wiadomo, że w Chinach Orpiment był używany do barwienia chińskiej laki, mimo że nie ma o tym wzmianki w źródłach pisanych. 
Orpiment został również zidentyfikowany na malowidłach ściennych Azji Środkowej od VI do XIII wieku
W tradycyjnej tajskiej technice malarskiej, stosowanej do dziś, żółty tusz do pisania i rysowania na rękopisach na czarnym papierze jest wytwarzany przy użyciu Orpiment

Średniowieczni europejscy artyści importowali Orpiment z Azji Mniejszej
Orpiment został zidentyfikowany na norweskich drewnianych frontonach ołtarz , rzeźbach polichromowanych i przedmiotach sztuki ludowej, w tym na krucyfiksie . 
Był również używany w prawosławnych ikonach z XII-XVI wieku z Bułgarii, Rosji i byłej Jugosławii 
W Wenecji , jak podają zapisy, Orpiment został zakupiony dla rumuńskiego księcia w 1600 roku. 
W Europie Orpiment był rzadkością aż do XIX wieku, kiedy to był używany jako pigment w obrazach impresjonistów

Orpiment jako Pigment
W średniowiecznym norweskim kościele w Tingelstad Arupiment był używany do malowania frontonu ołtarza
Orpiment był powszechnie łączony z barwnikiem Indygo, co pozwalało uzyskać ciemną, intensywną zieleń.
W Dyptyku Wiltona (ok. 1395–1399) ten zielony Pigment został użyty w temperze jajowej na lewym panelu zielonego płaszcza Edmunda Męczennika 

Artyści renesansu, tacy jak Rafael, również używali Orpimentu jako Żółtego Pigmentu. 
W Madonnie Sykstyńskiej Rafaela z lat 1513–1514 Orpiment jest używany do uzyskania żółtego koloru na szatach postaci i w tle

W Portrecie Vincenza Morosiniego autorstwa Tintoretta, namalowanym około 1575–1580 roku, pigment ten został wykorzystany w detalach. 
Orpiment został użyty do odtworzenia złotego haftu na haftowanej stule Morosiniego oraz do uwypuklenia futra fretki plamistej na jego piersi.

Ograniczenia
Orpiment był jednym z niewielu przejrzystych, jasnożółtych pigmentów dostępnych artystom aż do XIX wieku. 
Jego skrajna toksyczność i niekompatybilność z innymi, powszechnie stosowanymi Pigmentami, w tym substancjami na bazie Ołowiu i Miedzi , takimi jak Patyna i Azuryt , sprawiły, że jego zastosowanie jako Pigmentu zakończyło się wraz z wprowadzeniem Żółcieni Kadmowej, Żółcieni Chromowej i organicznych barwników Anilinowych w XIX wieku

Inne historyczne zastosowania
Orpiment był przedmiotem handlu w Cesarstwie Rzymskim i był używany jako lekarstwo w Chinach, mimo że jest bardzo toksyczny. 
Był używany jako trucizna na muchy i do grotowania strzał trucizną
Ze względu na swój uderzający kolor był przedmiotem zainteresowania alchemików, zarówno w Chinach, jak i Europie, poszukujących sposobu na wytwarzanie złota. Znaleziono go również w dekoracjach ściennych grobowca Tutanchamona i starożytnych zwojach egipskich oraz na ścianach Tadż Mahal
Przez wieki Orpiment był mielony i używany jako pigment w malarstwie i do laku pieczętniczego , a w starożytnych Chinach był nawet używany jako płyn korekcyjny Orpiment jest wspomniany w XVII wieku przez Roberta Hooke'a w Micrographii w odniesieniu do produkcji małego śrutu
Naukowcy, tacy jak Richard Adolf Zsigmondy i Hermann Ambronn, wspólnie zastanawiali się nad amorficzną formą As2S3„szkło orpimentowe” już w 1904 roku

Zastosowanie przemysłowe
Orpiment jest używany w produkcji szkła przepuszczającego podczerwień, ceraty, linoleum, półprzewodników, fotoprzewodników, pigmentów i fajerwerków
Zmieszany z dwiema częściami gaszonego wapna (wodorotlenku wapnia), Orpiment jest nadal powszechnie stosowany na wiejskich terenach Indii jako środek do depilacji . Jest również stosowany w przemyśle garbarskim do usuwania sierści ze skór.

Orpiment był używany jako podpórka do książek
W 2023 roku brytyjski Urząd ds. Bezpieczeństwa Produktów i Standardów wycofał ze sprzedaży 40 sztuk sprzedanych przez TK Maxx w okresie od czerwca do października 2022 roku z powodu toksyczności tego minerału
https://en.wikipedia.org/wiki/Orpiment

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
05-04-2026, 21:39
Forum: Litoterapia
- Odpowiedzi (1)

Aquatine Lemurian Calcite
Aquatine Lemurian Calcite to nazwa handlowa Roberta Simmonsa, znana również jako  Aquatine Calcite, Argentinian Blue Onyx or just Blue Onyx. 
Występuje w różnych odcieniach niebieskiego, często z brązowymi pasmami.
Aquatine Lemurian Calcite działają kojąco na emocje, przynosząc empatię i wsparcie. 
Ten kryształ pomaga nawiązać kontakt z wyższą świadomością i łagodzi lęk, depresję i lęk. 
Aquatine Lemurian Calcite ma silny związek z wodą, co czyni go idealnym narzędziem dla osób pracujących z energią wody lub ceniących sobie środowisko wodne.
https://thecitrinecircle.com/collections...TtyDVv5wlp
https://thehealinghedgewitch.com/blogs/c...93cdGRbqJE
https://auroragems.com/lemurian-aquatine-calcite/

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
05-04-2026, 01:15
Forum: Litoterapia
- Odpowiedzi (2)

Onyx Banded  Blue Oceanite
Oceanite, powszechnie znany jako Onyx Blue, to urzekający półszlachetny kamień szlachetny, ceniony za swój uderzający wygląd i urzekające barwy. 
Zbudowany głównie z Kryptokrystalicznego Kwarcu, Onyx Blue charakteryzuje się hipnotyzującą mieszanką głębokich niebieskich i czarnych pasów, często przeplatanych żyłkami lub smugami w kolorze białym lub szarym. 
Ten unikalny wzór jest wynikiem osadzania się różnych minerałów, w tym Krzemionki, Kalcytu i Tlenków Żelaza, na przestrzeni milionów lat.

Nazwa „Oceanite” przywołuje skojarzenia z morzem, odzwierciedlając podobieństwo kamienia do tajemniczych głębin oceanów. 
To skojarzenie nadaje Onyx Blue poczucie spokoju i głębi, co czyni go popularnym wyborem zarówno do celów dekoracyjnych, jak i religijnych.
Oprócz walorów estetycznych, Onyx Blue jest również ceniony za swoje właściwości metafizyczne. 
Uważa się, że posiada uspokajającą i uziemiającą energię, dlatego ten kamień szlachetny jest często wykorzystywany w praktykach medytacyjnych, aby promować równowagę emocjonalną i wewnętrzny spokój. 
Uważa się, że jego głęboki, niebieski kolor stymuluje czakrę gardła, sprzyjając jasnej komunikacji i samoekspresji.

Ogólnie rzecz biorąc, Oceanite, zwany też Onyx Blue, jest świadectwem piękna i cudowności świata przyrody, urzekając wielbicieli swoim czarującym wyglądem i bogatą symboliką.
https://geologyscience.com/gemstone/oceanite-blue-onyx/

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
03-04-2026, 20:09
Forum: Litoterapia
- Brak odpowiedzi

Onyx Niccolo
Niccolo (lub Nicolo) to rodzaj Onyksu Pasiastego, a nie jego alternatywą. 
Jest to odmiana Onyksu charakteryzująca się bardzo cienką, jasną (niebiesko-białą lub bladą) warstwą wierzchnią na ciemnobrązowym lub czarnym podłożu, często stosowana do kamei i intagliów. 
Sam onyks charakteryzuje się równoległymi pasmami.

Najważniejsze informacje o Niccolo Onyx:
Struktura: 
Składa się z kontrastującej cienkiej, jasnej, nieprzezroczystej warstwy położonej na ciemniejszej, często czarnej, dolnej warstwie.
Wygląd: 
Po przecięciu wierzchnia warstwa przybiera bladą niebiesko-szarą lub białą barwę, co podkreśla wygrawerowany wzór na tle ciemniejszej podstawy.
Zastosowanie: 
Tradycyjnie Rzymianie chętnie używali go do wyrobu rzeźbionych kamieni szlachetnych, kamei i intagliów.

Onyks Banded (kontekst ogólny):
Onyks Prawdziwy: 
To odmiana chalcedonu o równoległych pasmach. 
Choć może być czarno-biały, to właśnie pasiasta natura jest kluczowa dla jego tożsamości.
Odmiany paskowane: 
Niccolo to tylko jedna z form, obok innych odmian, takich jak Sardonyx (z czerwonymi/brązowymi paskami).
Zatem Onyx Niccolo jest szczególnym rodzajem Onyx Banded
https://www.google.com/search?q=Niccolo+...s-wiz-serp

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
03-04-2026, 18:47
Forum: Litoterapia
- Odpowiedzi (2)

       
https://i.etsystatic.com/48944275/r/il/6...6_99w8.jpg
https://www.etsy.com/pl/listing/43718047...4371804721
Onyx Honey
Onyks miodowy, jak sama nazwa wskazuje, ma ciepłą, zachęcającą barwę. 
Jest półprzezroczysty, od jasnego, miodowo-żółtego do bogatego, bursztynowego odcienia.
Możesz znaleźć okazy tego kamienia szlachetnego z pięknymi pasmami lub spiralami w kolorze białym, kremowym, a nawet pomarańczowym. 
Sposób, w jaki światło przenika przez miodowy onyks, uwydatniając jego kolory i wzory, jest po prostu oszałamiający.
Onyks miodowy jest ceniony za ciepły blask i poczucie przytulności, jakie wprowadza. 
Jest popularny w aranżacji wnętrz, wykorzystywany między innymi do podświetlanych paneli ściennych, blatów i podstaw lamp, gdzie można wyeksponować jego przezroczystość.
Onyks miodowy wykorzystuje się również w biżuterii, dodając odrobinę naturalnej elegancji i ciepła każdej biżuterii.
Co ciekawe, ten klejnot jest często wykorzystywany w luksusowych wnętrzach, takich jak luksusowe hotele i spa, aby stworzyć uspokajającą i luksusową atmosferę. 
Jego możliwość podświetlenia sprawia, że idealnie nadaje się do tworzenia oszałamiających efektów wizualnych.

Gdzie można znaleźć Onyx Honey
Onyks Honey naturalnie rośnie w miejscach o aktywności wulkanicznej i bogatych w minerały krajobrazach. 
Do krajów, w których jest znany, należą Meksyk, Turcja i Iran, gdzie warunki geologiczne sprzyjają jego powstawaniu.
Onyx Honey można również znaleźć w Utah i Arizonie. 
W tych stanach panują warunki sprzyjające rozwojowi tego rodzaju onyksu.
https://rockchasing.com/types-of-onyx/

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
02-04-2026, 01:40
Forum: Litoterapia
- Odpowiedzi (6)

Onyx Cappuccino to rodzaj Onyx Banded
To naturalny, półprzezroczysty kamień, często używany w ekskluzywnych, podświetlanych aranżacjach. 
Oto kluczowe cechy Onyx Cappuccino:
Pasmowanie/wzór: 
Charakteryzuje się mętnym tłem w odcieniach kremu, beżu i brązu, często poprzecinanym żyłkami i smugami koloru.
Wygląd: 
Kolory przypominają kolor napoju, stąd jego nazwa. Często opisuje się go jako napój o miodowo-złotej lub ciemnobrązowej bazie.
Struktura: 
Jest to kamień osadowy, bardzo dekoracyjny, znany ze swoich właściwości prześwitujących, dzięki czemu można go podświetlić, aby uzyskać bardziej dramatyczny efekt.
Zastosowanie: 
Materiał ten jest powszechnie stosowany na ściany dekoracyjne, blaty barów i toaletki ze względu na swoją delikatność i miękką naturę.
https://www.google.com/search?q=Is+Onyx+...nt=gws-wiz

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
01-04-2026, 19:42
Forum: Litoterapia
- Odpowiedzi (6)

       
Onyx Red
Onyx Red o wyrazistym czerwonym kolorze, który może przybierać różne odcienie – od delikatnej różowej czerwieni do głębokiego, intensywnego burgundu, jest żywym i przyciągającym wzrok kamieniem.
Czasami występują również pasy lub warstwy w kolorze białym lub jaśniejszej czerwieni, które dodają mu niepowtarzalnego wyglądu. 
Pasy te mogą być proste, faliste lub okrągłe.
Ludzie cenią Onyx Red za jego wyrazisty wygląd i głębię koloru. 
Jest popularny w biżuterii, takiej jak pierścionki i naszyjniki, gdzie dodaje odrobinę elegancji i wyrazistości, podobnie jak inne czerwone kamienie szlachetne .
Wykorzystuje się go również w przedmiotach dekoracyjnych, takich jak rzeźby i wazony, ze względu na możliwość polerowania na wysoki połysk i wyrazisty kolor.
Był używany w starożytnym rzeźbie i grawerowaniu, szczególnie do wykonywania pieczęci i stempli. 
Twardość Onyx Red sprawiała, że idealnie nadawał się do precyzyjnej pracy, a jego żywy kolor sprawiał, że rzeźbione wzory naprawdę się wyróżniały.

Gdzie można znaleźć Onyx Red
Kraje takie jak Meksyk, Brazylia i Pakistan słyną z zasobów Onyx Red
Miejsca te charakteryzują się bogactwem mineralnym i środowiskiem niezbędnym do naturalnego rozwoju tego kamienia.
W USA Onyx Red można znaleźć również w Arizonie i Kalifornii.
https://rockchasing.com/types-of-onyx/

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
01-04-2026, 19:08
Forum: Litoterapia
- Brak odpowiedzi

https://the-crystal-council.sfo2.digital...ermark.jpg
Onyx Banded Black
Nauka i pochodzenie Czarnego Onyksu Pasiastego
Onyks Pasiasty Czarny to odmiana Chalcedonu, która krystalizuje w masywnych formacjach. 
Kolor jest zazwyczaj czarny z białymi, brązowymi i szarymi prążkami; lub odwrotnie, matryca jest biała lub szara z czarno-brązowymi wzorami pasiastymi na całym kamieniu. Najliczniejsze złoża tego kamienia występują w Indiach, chociaż niedawno odkryto nowe złoże w Afganistanie. 
Złoże to zawiera również bardzo popularny Onyks Pasiasty Różowy, który jest sprzedawany na rynku w wielu różnych kształtach i rozmiarach. 
Zarówno Onyks Pasiasty Czarny, jak i Onyks Pasiasty Różowy charakteryzują się wspaniałymi wzorami kolorów i są popularnymi materiałami do rzeźbienia i polerowania. Kamienie te były powszechnie gromadzone przez artystów i górników, więc pozyskanie surowca, który jest nietknięty i pochodzi bezpośrednio z Matki Ziemi, było bardzo trudne.

Znaczenie i energia
Czarny Onyks Pasiasty to kamień, który oferuje potężne wibracje ochronne, siły, skupienia i silnej woli. 
Ten kamień ma nieustannie popychać Cię naprzód w życiu. 
Aktywując czakrę podstawy, splotu słonecznego i trzeciego oka, możesz w pełni uziemić się na Ziemi. 
Czarny Onyks Pasiasty nie tylko doda Ci energii, by wstać i zacząć realizować swoje marzenia, ale także ochroni Cię na Twojej nowej drodze. 
Samo noszenie tego kamienia lub codzienne noszenie Czarnego Onyksu Pasiastego stworzy tarczę wokół Twojej aury, uniemożliwiając negatywnej energii przylgnięcie do Ciebie. 
Ten kamień był używany jako ochrona od tysięcy lat i nadal jest jednym z najsilniejszych znanych nam kamieni ochronnych.
https://thecrystalcouncil.com/crystals/b...bw8w9_8m2i

Wydrukuj tę wiadomość


Napisane przez: Krystyna
01-04-2026, 19:06
Forum: Litoterapia
- Brak odpowiedzi

https://the-crystal-council.sfo2.digital...ermark.jpg
Onyx Banded Pink
Nauka i pochodzenie różowego onyksu pasiastego
Różowy Onyks Pasiasty to nowo odkryty minerał Kalcytowo-Onyksowy, który tworzy się w formacjach masowych. 
Kamień charakteryzuje się unikalnymi wzorami pasm, w kolorach od brązu i bieli po czerwień i róż. 
Najlepiej prezentuje się po wypolerowaniu, dzięki czemu jest doskonałym kamieniem dla rzemieślników, którzy mogą formować z niego kule, wieże, palmy, serca, kamienie szlifowane i inne. 
Jedyne znane złoże tego minerału znajduje się w Afganistanie i w momencie pisania tego tekstu (marzec 2025 r.) jego pozyskanie i wywiezienie z kraju jest bardzo trudne ze względów politycznych.

Znaczenie i energia
Różowy Onyks Pasiasty to potężne narzędzie do pobudzenia czakry serca i ukierunkowania emocjonalnego uzdrowienia na całe ciało. 
Kamień ten łagodzi lęk i może uspokoić przytłaczające myśli, które prowadzą do okresów smutku i niepokoju. 
Różowy Onyks Pasiasty podnosi na duchu i zapewnia pozytywne nastawienie, które nie tylko przenika myśli i idee, ale także działania, a co ważniejsze, reakcje. 
Kiedy masz spokojny umysł i otwarte serce, Twoje codzienne życie zaczyna podążać za Twoimi naturalnymi instynktami i duchowym celem. 
Kierując się Twoją duchową mocą, Różowy Kalcyt Pasiasty zapewnia komfort potrzebny do ukierunkowania uniwersalnej energii, aby podążać ścieżką życia, która dla niektórych może jeszcze nie zostać odkryta.

Ulgę w stresie
Medytując z tym kamieniem, zalecamy umieszczenie go bezpośrednio nad sercem i umożliwienie umysłowi spowolnienia gonitwy myśli oraz skupienie się na zachowaniu spokoju. 
Z każdą chwilą, tworząc spokojną atmosferę, zwiększasz częstotliwość uzdrawiających wibracji dla swojego ciała i duszy. 
Stres jest główną przyczyną naturalnego pogorszenia stanu zdrowia u ludzi, a odnalezienie spokoju i samouzdrowienia może faktycznie przeciwdziałać tym negatywnym skutkom dla umysłu i ciała. 
Każda chwila życia bez stresu, zapoczątkowana medytacją, nie tylko wydłuży Twoje naturalne życie, ale także poprawi Twoje ogólne zdrowie i samopoczucie, dzięki czemu będziesz niewzruszony i chroniony przed dyskomfortem.
https://thecrystalcouncil.com/crystals/pink-banded-onyx

Wydrukuj tę wiadomość